Tijdens de recente Lunch & Learn-bijeenkomst bij Alzheimercentrum Amsterdam stond het thema zingeving centraal. Geestelijk verzorger Eric Bras ging in gesprek over levensvragen die kunnen ontstaan na de diagnose ziekte van Alzheimer, zowel bij mensen met dementie als bij hun naasten.

Bras opende de bijeenkomst met vragen die raken aan de kern van het menselijk bestaan: wat geeft betekenis aan het leven, wat houdt iemand gaande en wat blijft overeind wanneer het leven verandert door ziekte? Zingeving kan volgens hem in veel verschillende dingen schuilen. Tijdens de bijeenkomst noemden deelnemers onder meer een hond, sociaal contact, vrijwilligerswerk, schilderen en een gemeenschappelijke tuin als bronnen van betekenis.

Omgaan met onzekerheid na de diagnose

De diagnose Alzheimer brengt vaak grote onzekerheid met zich mee. Verlies van mogelijkheden, veranderende relaties, afhankelijkheid en angst voor de toekomst kwamen daarbij aan bod. Ook de angst om op een gegeven moment niet meer zelf te kunnen aangeven wat iemand wil of nodig heeft, werd benoemd.

Een belangrijk onderdeel van de presentatie ging over de gespreksgroepen die Alzheimercentrum Amsterdam samen met de Dienst Geestelijke Verzorging organiseert. Uit onderzoek kwamen drie centrale thema’s naar voren: identiteit, onzekerheid en een zinvolle toekomst. Rond deze thema’s worden drie bijeenkomsten georganiseerd voor mensen met Alzheimer en hun naasten.

Drie bijeenkomsten rond identiteit, onzekerheid en toekomst

Tijdens de eerste bijeenkomst staat de vraag centraal: wie ben ik (nog)? Deelnemers nemen een voorwerp mee dat iets over henzelf vertelt, zoals een fotoboek, een beeldje of een persoonlijk gedicht. Deze voorwerpen vormen het vertrekpunt voor gesprekken over identiteit, trots, waardigheid en de impact van de diagnose.

De tweede bijeenkomst draait om onzekerheid. Mensen met Alzheimer maken samen met een geestelijk verzorger een zogenoemde ‘rich picture’ ofwel tekening rond dit thema. Naasten spreken tegelijkertijd met medewerkers van het Alzheimercentrum over hun ervaringen als mantelzorger.

In de derde bijeenkomst staan zingeving en toekomst centraal. Deelnemers reageren op stellingen als “ik ben verdrietig”, “ik ben boos” en “ik ben bang” door letterlijk positie in de ruimte in te nemen. Ook schrijven zij elkaar kaarten met persoonlijke wensen voor de toekomst. Het gesprek gaat daarbij over wat er werkelijk toe doet en wat mensen elkaar gunnen.

Herkenning en contact met lotgenoten

Volgens Bras ervaren deelnemers veel herkenning en steun in het contact met lotgenoten. Regelmatig vinden mensen het jammer dat de bijeenkomsten stoppen, maar het is mogelijk om elkaar ook buiten de gespreksgroep te blijven ontmoeten, bijvoorbeeld door samen te gaan wandelen of elkaar op andere manieren te blijven zien.